انواع گیاهان قاعده آور، نسخه های طبیعی برای شروع قاعدگی و تنظیم سیکل
تاخیر در پریود یا نامنظمی سیکل قاعدگی از مهم ترین مشکلاتی است که خانم ها با آن درگیر هستند و برای حل مشکل خود به گیاهان قاعده آور، راه حل های طبیعی و گیاهان دارویی برای پریود شدن پناه می برند. به صورت کلی، عواملی مثل استرس، تغییر وزن، مشکلات هورمونی، سبک زندگی و تنبلی تخمدان باعث عقب افتادن پریودی یا دیرتر باز شدن پریودی (طولانی یا بیشتر شدن درد PMS) می شود.
طب سنتی ایرانی از گیاهان و دمنوش های متعددی برای باز کردن قاعدگی، تحریک قاعدگی و تنظیم سیکل از جمله تخم شوید، پنج انگشت، رازیانه، زنجبیل، تخم شنبلیله و غیره را معرفی می کند که در میان مردم به عنوان گیاهان قاعده آور شناخته می شود. در ادامه به معرفی این گیاهان، نحوه مصرف و عوارض احتمالی آن می پردازیم.
انواع گیاهان قاعده آور
گیاهان قاعده آور که در اصطلاح علمی به آن ها امناگوگEmmenagogue گفته می شود برای تحریک قاعدگی، کمک به شروع پریود یا اصطلاحا باز شدن پریود و تنظیم سیکل ماهانه مورد استفاده قرار می گیرد. این گیاهان که معمولا طبع گرم و خشکی دارند با افزایش جریان خون در ناحیه لگن، ایجاد انقباضات خفیف رحمی و یا تاثیر بر تعادل هورمونی به بدن کمک می کند که فرآیند قاعدگی راحت تر آغاز شود.
البته باید در نظر بگیرید که قاعدگی می تواند به دلیل مشکلات هورمونی، اختلالات تیروئیدی، استرس شدید، مشکلات تخمدان از جمله سندروم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)،شروع بارداری و یا دوران شیردهی قطع یا زمان آن به عقب افتاده باشد. بنانبراین، مصرف خودسرانه گیاهان قاعده آور می تواند خطرناک باشد و قبل از استفاده از آن ها باید از نبود این شرایط مطمئن شد.
چهار مورد از بهترین دمنوش های قاعده آور فوری
در ادامه چند مورد از پرکاربرترین و معروف ترین گیاهانی را که به عنوان دمنوش قاعده آور از آن استفاده می شود، به همراه نحوه استفاده، خواص اصلی، روش مصرف پیشنهادی و عوارض احتمالی را معرفی می کنیم:
تخم شوید
پرکاربردترین گیاه دارویی قاعده آور دمنوشی است که از تخم شوید به دست می آید. تخم شوید یک گیاه سنتی با طبع گرم است که برای تحریک قاعدگی و شروع پریود استفاده می شود و علاوه بر آن در کاهش دردها و عوارض ناشی از پریودی شامل کاهش نفخ و مشکلات گوارشی و بهبوبد جریان خون در ناحیه لگن کمک می کند.
نحوه مصرف:
برای تهیه دمنوش تخم شوید برای پریود شدن، باید یک قاشق چای خوری تخم شوید را در یک لیوان آب جوش ریخته و اجازه دهید بین 10 الی 15 دقیقه دم کشیده و بعد از صاف کردن میل کنید. بهتر است این دمنوش را روزی 1 تا 2 بار در روزهای نزدیک به موعد پریود مصرف کنید.
عوارض احتمالی:
استفاده بیش از حد آن باعث تحریک معده یا مشکلات گوارشی می شود.
پنج انگشت یا ویتکس Vitex agnus-castus
پنج انگشت یکی از شناخته شده ترین گیاهانی است که به شکل هوشمند در تنظیم هورمون های زنانه نقش دارد. این گیاه با کاهش سطح پرولاکتین به منظم شدن سیکل قاعدگی، کاهش علائم سندرم پیش از قاعدگی(PMS) و کمک به تعادل هورمون ها کمک می کند. بنابراین، این گیاه بیشتر از اینکه باعث تحریک مستقیم قاعدگی شود، به تنظیم زمانی طبیعی آن کمک می کند.
نحوه مصرف:
این گیاه را می توانید به شکل دمنوش استفاده کنید. البته کپسول های ویتاگنوس که از همین گیاه تهیه می شوند در داروخانه ها موجود است که باید آن را به صورت مداوم در بازه زمانی 2 تا 2 و نیم ماه استفاده کنید تا تاثیرات آن کاملا آشکار شود.
عوارض احتمالی:
مصرف این گیاه با سایر داروهای هورمونی مثل قرص های ضدبارداری تداخل دارد و بهتر است که با هم استفاده نشوند. عوارضی مثل سردرد خفیف، مشکلات گوارشی یا تغییرات خلقی در نتیجه مصرف این گیاه دارویی گزارش شده است.
رازیانه
ترکیبات شبه استروژنی رازیانه باعث شده است که این گیاه را به عنوان یک گیاه دارویی قاعده آور بشناسند. این یک گیاه قاعده آور فوری است که با مصرف آن ضمن تحریک پریود، سیکل قاعدگی تنظیم شده و دردهای ناشی از آن کاهش پیدا می کند. مصرف دمنوش رازیانه به تعادل هورمونی و کاهش اسپاسم های رحمی کمک می کند.
نحوه مصرف:
یک قاشق غذاخوری تخم رازیانه را در آب جوش بریزید و 10 الی 15 دقیقه آن را دم کنید. پس از صاف کردن روزی 1 الی 2 فنجان مصرف کنید. مصرف منظم این دمنوش چند روز قبل از موعد پریودی موثرتر است.
بعضی از افراد با مصرف خالی پودر رازیانه و یا ترکیب آن با آب و یا ماست و مصرف آن در دو یا سه نوبت هم نتایج خوبی گرفته اند.
عوارض احتمالی:
این گیاه را در مقادیر زیاد مصرف نکنید چرا که اثر استروژنی آن می تواند تعادل هورمونی فرد را به هم بزند. علاوه بر این، افرادی که سرطان های حساس به هورمون (مثل سرطان سینه و رحم) دارند بهتر است از این گیاه استفاده نکنند.
زنجبیل
زنجبیل طعم گرم و خشک و خاصیت ضدالتهابی قوی دارد و باعث کاهش گرفتگی عضلات و افزایش جریان خون می شود. در نتیجه، تاثیر آن بر جریان خون و کاهش گرفتگی عضلات باعث می شود که زنجبیل تبدیل به یگ گزینه باز کننده قاعدگی قوی شده و برای این مشکل مورد استفاده قرار بگیرد.
نحوه مصرف:
برای استفاده از زنجبیل برای پریودی، تعدادی زنجبیل خشک را در آب جوش ریخته و اجازه دهید به مدت 10 الی 15 دقیقه دم بکشد. روزی 2 تا 3 بار بنوشید. همچنین می توانید در موعد پریودی مقدار استفاده از زنجبیل در غذا را افزایش دهید.
عوارض احتمالی:
مصرف زیاد آن می تواند باعث سوزش معده شود.
نکته: استفاده از این دمنوش ها در مواردی که باردار یا مشکوک به بارداری هستید صحیح نیست چرا که باعث تحریک و باز شدن عضلات رحمی و کاهش انقباض های رحمی می شود.
سایر روشهای بازکننده قاعدگی
مواردی که در بالا معرفی شد از جمله مهم ترین دمنوش های قاعده آور فوری هستند، علاوه بر این ها، گیاهان دیگری هم برای این منظور استفاده می شوند:
دمنوش دانه شنبلیله:
طبع گرم و خشک شنبلیله به عنوان یک گیاه قاعده آور و محرک رحم می تواند به کاهش دردهای قاعدگی و سلامت تخمدان کمک کند.
روش مصرف: دمنوش شنبلیله و اضافه کردن پودر شنبلیله به غذا
خواص بابونه برای پریودی
علاوه بر اینکه بابونه برای کاهش درد و آرامش در دوران قاعدگی مفید است، از این گیاه برای قاعده آوری و شروع پریود هم استفاده می شود.
روش مصرف: گل بابونه را به مدت 10 الی 15 دقیقه در آّب جوش ددم کنید و روزی 2 تا 3 فنجان بنوشید.
جعفری برای پریود شدن
ترکیباتی مثل آیپول در جعفری باعث تحریک انقباضات رحمی و کمک به شروع پریود می شود.
روش مصرف: 2 قاشق غذاخوری برگ تازه جعفری را در یک لیوان آب جوش به مدت 5 دقیقه دم کرده و بنوشید. این کار را برای یک مدت کوتاه و برای 1 تا 2 فنجان در روز استفاده کنید.
خواص مریم گلی برای پریود شدن
طبع گرم مریم گلی به صورت سنتی برای تنظیم قاعدگی و کاهش درد و حمایت از گردش خون استفاده می شود.
روش مصرف: یک قاشق چای خوری برگ مریم گلی را به مدت 10 دقیقه در آب جوش دم کرده و روزی یک فنجان مصرف کنید.
دارچین برای پریود شدن
طبع گرم دارچین و خاصیت آن برای بهبود گردش خون و بهبود تعادل هورمونی به کمک برتی شروع و تنظیم پریود خصوصا در موارد مربوط به سندروم تخمدان پلی کیستیک کمک می کند.
روش مصرف: در روزهای قبل از موعد پریودی یک تکه چوب دارچین را با نیم قاشق چای خوری پودر دارچین ترکیب کرده و آن را به مدت 5 تا 10 دقیقه جوشانده و روزی یک بار بنوشید.
زعفران برای پریود شدن
طبع گرم و خشک زعفران باعث تحریک و کمک به جریان خون و در نتیجه بهبود جریان قاعدگی می شود.
روش مصرف: چند رشته زعفران را در آب یا چای دم کنید و یا به غذا استفاده کنید.
دمنوش گشنیز برای پریود شدن
گشنیز طبع سردی دارد و بیشتر برای مشکلات گوارشی استفاده می شود. با اینکه اثر قاعده آوری زیادی ندارداما کمک خفیفی به تنظیم قاعدگی می کند.
روش مصرف: به صورت دمنوش یا اضافه کردن به غذا
باز شدن پریود با گلاب
گلاب خاصیت قاعده آوری قوی ندارد اما برای افراد سرد مزاج به عنوان روشی برای تعادل و تسهیل قاعدگی استفاده می شود.
روش مصرف: 1 تا 2 قاشاق غذاخوری گلاب را در آّب یا دمنوش های دیگر مخلوط کرده و به صورت یک شربت رقیق بنوشید.
البته گیاهان قاعده آور دیگری هم هستند که در اینجا به آن اشاره نکرده ایم. اما سعی کردیم مهم ترین گیاهان امناگوگ را معرفی و برای رفع مشکل خانم ها توصیه کنیم.
دمنوش های قاعده آور برای چه کسانی مناسب است؟
این دمنوش های قاعده آور برای موقعیت هایی استفاده می شود که پریود فرد در یک سیکل منظم عقب افتاده است، فرد می خواهد به دلایلی زمان پریود شدن خود را جلو بیاندازد و یا درگیر دردها و وضعیت روانی PMS است ولی خونریزی شروع نمی شود و همین موضوع باعث تحمل درد بیشتر می شود.
مقایسه گیاهان قاعده آور
جدول زیر گیاهان قاعده آور، نحوه تاثیر آن بر رفع این مشکل، نحوه مصرف و نکات احتیاطی را بررسی می کند:
| گیاه | کاربرد اصلی | نحوه مصرف رایج | نکته احتیاطی |
| تخم شوید | تحریک قاعدگی و کاهش نفخ
|
دمنوش (۱ قاشق چایخوری، ۱۰–۱۵ دقیقه، ۱–۲ بار) | تحریک معده، ممنوع در بارداری
|
| پنج انگشت | تنظیم هورمونی و منظم کردن سیکل
|
کپسول/قطره/دمنوش (معمولاً صبحها، حداقل ۳ ماه) | تداخل با داروهای هورمونی، مشورت پزشکی |
| رازیانه | تنظیم سیکل + کاهش درد (شبهاستروژنی)
|
دمنوش تخم (۱ قاشق غذاخوری، ۱۰–۱۵ دقیقه)
|
احتیاط در سرطانهای حساس به هورمون، ممنوع در بارداری |
| زنجبیل | گرمکننده، افزایش جریان خون، کاهش گرفتگی
|
دمنوش با زنجبیل ناساب خشک (۲–۳ بار در روز)
|
سوزش معده در مصرف زیاد، احتیاط در بارداری |
| دانه شنبلیله | محرک رحم، کاهش درد قاعدگی | دمنوش دانه (۱ قاشق چایخوری، ۱۰–۱۵ دقیقه) | ممنوع در بارداری و شیردهی، کاهش قند خون |
| بابونه | کاهش درد و آرامش (کمک غیرمستقیم) | دمنوش گل (۲–۳ فنجان در روز) | حساسیت احتمالی، احتیاط در بارداری |
| جعفری | تحریک قوی انقباضات رحمی و شروع پریود
|
دمنوش برگ تازه (۲ قاشق غذاخوری در آب جوش، ۵ دقیقه)
|
بسیار خطرناک در بارداری (خطر سقط)، مشکلات کلیوی |
| مریم گلی | تنظیم و حمایت از گردش خون
|
دمنوش برگ (۱ قاشق چایخوری)
|
احتیاط در بارداری و مصرف طولانیمدت
|
| دارچین | بهبود گردش خون و کمک به تنظیم سیکل
|
جوشانده چوب یا پودر (روزی ۱ بار)
|
سوزش معده، محدود در بارداری
|
| زعفران | محرک و گرمکننده
|
چند رشته در چای یا غذا
|
مصرف زیاد خطرناک، ممنوع در بارداری |
| گشنیز | کمک خفیف گوارشی و تنظیم ملایم
|
دمنوش تخم (۱ قاشق چایخوری)
|
مصرف زیاد باعث اسهال |
| گلاب | آرامبخش و تسهیل ملایم
|
۱–۲ قاشق در آب یا دمنوش
|
معمولاً ایمن، احتیاط در مصرف زیاد |
نکات مهم قبل از مصرف گیاهان قاعدهآور
قبل از اینکه از این گیاهان قاعده آور را برای شروع پریودی خود استفاده کنید، باید به نکات زیر دقت کنید:
- همیشه اول تست بارداری بدهید:
خصوصا اگر فعالیت جنسی دارید، همیشه اول تست بارداری بدهید، چون این دسته از گیاهان خاصیت محرک رحمی دارند و مصرف آن می تواند روند بارداری را مختل کند.
- مدت مصرف و دوز مصرف را دقیقا رعایت کنید:
مصرف بیش از حد یا طولانی مدت این گیاهن می تواند باعث عوارض هورمونی و یا گوارشی شود.
- بیماری های زمینه ای خود را جدی بگیرید:
اگر بیماری های زمینه ای مثل مشکلات تیروئیدی، سندروم تخمدان پلی کیستیک، بیماری کبدی، کلیوی و اختلالات انعقاد خون و یا مشکل هورمونی دارید، حتما در مورد مصرف گیاهان دارویی فاعده آور با پزشک خود مشورت کنید.
- گیاهان قاعده آور را خودسرانه با هم ترکیب نکنید:
ترکیب چند گیاه می تواند تاثیر آن را تشدید کند و یا عوارض بیشتری برای فرد به همراه داشته باشد.قبل از ترکیب با یک فرد آگاه از خاصیت گیاهان قاعده آور مشورت کنید.
معرفی پک گیاهی قاعده آور
اگر از زمان شروع قاعدگی تان گذشته است و یا مدتی است که دردهای PMS را تحمل می کنید اما هنوز خونریزی شروع نشده است، پک گیاهی قاعده آور زیر را امتحان کنید..
گیاهان امناگوگ شامل تخم جعفری، تخم شوید و سیاهدانه یک پک گیاهی قاعده آور کاربردی است که برای شروع پریودی توصیه می شود. ترکیب این بذرها را با هم به مدت 10 الی 15 دقیقه دم کنید و بعد از صاف کردن به اندازه یک یا دو فنجان (نهایتا) برای باز کردن پریودی استفاده کنید.
چی کار کنم پریود بشم؟
نگرانی هایی مثل اینکه “از وقت پریودم گذشته چیکار کنم پریود بشم” و یا تلاش برای زودتر پریود شدن به دلیل خاصی مثل تاریخ مسافرت یا امتحان “میخوام برم مسافرت چیکار کنم زودتر پریود بشم” بین خانم ها وجود دارد. در واقع گزینه های گیاهی زیادی در طب سنتی به عنوان گیاهان قاعده آور برای تحریک پریودی و یا تنظیم قاعدگی وجود دارد که در بالا به مهم ترین آن ها اشاره کرده ایم. تخم شوید، رازیانه، زنجبیل، مریم گلی، بابونه، زعفران و موارد دیگر برای تحریک قاعدگی و گیاه پنج انگشت برای تنظیم سیکل آن مورد استفاده قرار می گیرد. توصیه می شود که با توجه به شرایط پزشکی خودتان و مشورت با یک فرد آگاه یکی از این روش ها را برای حل مشکل خود انتخاب کنید.
سوالات متداول
بهترین دمنوش برای پریود شدن کدام است؟
دمنوش تخم شوید و رازیانه بهترین دمنوش برای تحریک پریودی هستند.
در صورت تأخیر طولانی چه کار کنیم؟
تکیه به راهکار های گیاهی در صورت تاخیر طولانی مدت پریود و یا تاخیر مکرر آن درست نیست. در چنین شرایطی حتما یک تست بارداری معتبر بدهید و یا برای احتمال بیماری های دیگر به پزشک زنان مراجعه کنید.
آیا میتوان همزمان چند گیاه مصرف کرد؟
بهتر است از ترکیب خودسرانه این گیاهان خودداری کنید، چون اثر آن را تشدید می کند و می تواند عوارض دیگری مثل مشکلات گوارشی، تشدید خونریزی و موارد دیگر را به همراه داشته باشد.
برای تنظیم سیکل قاعدگی چه راهکار گیاهی وجود دارد؟
مصرف گیاه پنج انگشت یا ویتکس به صورت قرص یا دمنوش به مدت حداقل 2 تا 3 ماه یک راهکار مناسب برای تنظیم سیکل قاعدگی است. البته، مدیریت استرس، خواب کافی، تغذیه متعادل و فعالیت بدنی منظم نقش مهمی در تنظیم قاعدگی دارند