ادویه جوز هندی را در چه غذایی استفاده کنیم؟

جوز هندی یا Nutmegیک ادویه خاص با عطر و طعم بسیار گرمی است که در آشپزی سنتی ایرانی کمتر به آن توجه می شود. جوز هندی در اصل در شرق هند و اندونزی کاشت می شود و در آشپزی و نوشیدنی های این کشورها هم نقش مهی دارد. اما چند سالی هست که این ادویه به بازار ایران هم وارد شده و توجه آشپزهای ایرانی را به خود جلب کرده است.

جوز هندی قیمت بالاتری نسبت به سایر ادویه ها دارد و نوسان قیمتی آن به دلیل وارداتی بودن و تثیر ارز بر قیمت آن است. اما تاثیر عطر و طعم آن بر غذا باعث شده است که به یک ادویه محبوب تبدیل شود.

در این مطلب، قرار است که ادویه جوز هندی، تاریخچه و منشا، خواص، کاربرد در آشپزی و همه آنچه که باید در مورد این ادویه بدانید را با هم مرور کنیم.

جوز هندی چیست؟

جوز هندی یک دانه سخت بیضی شکل است که از درختی به نام Myristica Fragrans (یا آنچه در ایران و طب سنتی به عنوان جوز بویا یا جوز بوآ شناخته می شود) بدست می آید. این ادویه بیشتر در مناطق گرمسیری مثل آسیا، آفریقا و جزایر اقیانوس آرام خصوصا در اندونزی و هند تولید می شود و به عنوان یکی از محصولات صادراتی این کشورها به حساب می آید. این درخت یک میوه شبیه زردآلو یا هلو دارد که پس از رسیدن، تخم سختی از آن بیرون می آید که همان جوز هندی مورد استفاده ما به عنوان ادویه است.

این ادویه یک ظاهر سخت، بیضی شکل و تخم مرغی به طول 2 الی 3 سانتی متر با پوسته سخت، به رنگ قهوه ای مایل به خاکستری همراه با شیارهای ظریف دارد. در لایه درونی و مغز داخلی این ادویه رنگ قهوه ای روشن تا تیره همراه با سطح چروکیده مشاهده می شود.

عطر جوز هندی گرم، شیرین و شبیه ترکیب عطر دارچین و میخک با نت عطر آجیلی است که با رنده کردن تازه این ادویه عطر به شدت گرم و قوی از آن آزاد می شود و همین باعث شده است که تبدیل به یک ادویه معطر و عالی شود.

جوز هندی در طب سنتی

این ادویه طبع گرم و خشک است و درجه گرمی آن زیاد است، به همین دلیل توصیه می شود که از این ادویه به مقدار خیلی کم و فقط برای اضافه کردن عطر کمی به غذا، نوشیدنی یا کیک و شیرینی خود اضافه کنید. همین موضوع باعث شده است که این ادویه در متعادل کردن طبع غذاهای سرد و تر کاربرد داشته باشد. همچنین افراد سوداوی و کسانی که سردی بدن شان بالا است می توانند از این ادویه برای گرم کردن بدن وکاهش سردی مزاج خود استفاده کنند. اما دقت کنید که اصلا در مصرف این ادویه زیاده روی نکنید.

در طب سنتی از این ادویه برای درمان و تسکین دردها از جمله دردهای مفصلی، درد دندان (در ترکیب با روغن دانه میخک) و ناراحتی های گوارشی- تنفسی (در ترکیب با عسل) استفاده می شود.

جوز هندی برای چی خوبه؟ خواص جوز هندی

جوز هندی یک ادویه با طبع بسیار گرم است که ترکیبات فعالی شامل میریستیسین، اوژنول، المیسین، لینالول و غیره دارد که همین موارد هم مسئول بوجود آمدن چنین بوی گرم، شیرین و تندی از این ادویه هستند.

این ادویه دارای ویتامین B6، مواد معدنی، منیزیم، مس، روی، آهن و کارتنوئیدها و فیبر

• حذف رادیکال های بدن و کاهش استرس
• بهبود عملکرد قلبی و جلوگیری از انواع بیماری های قلبی-عروقی
• کاهش التهاب های مفصلی، دردهای شکمی و عضلانی
• بهبود روند تولید انسولین و کاهش خطر ابتلا به دیابت
• تقویت عملکرد مغز و افزایش قدرت حافظه و تمرکز
• از بین بردن باکتری های دهان و پیشگیری از بروز خرابی دندان و بوی بد دهان
• تقویت قوای جنسی و کاهش دردهای قاعدگی برای زنان
• خاصیت آرامش بخشی خفیف و بهبود کیفیت خواب

عوارض مصرف زیاد جوز هندی

همان طور که گفته شد ادویه جوز هندی طبع به شدت گرمی دارد و مصرف بیش از حد آن عوارض جدی برای سلامتی دارد.

از مهم ترین عوارض آن، کاهش کنترل بر بخش احساسات مغز و ایجاد حس نشاط همراه با حس رخوت و سستی که ناشی از نوعی مسمومیت است که از خطرناک ترین عوارض مصرف زیاد این ادویه است. سایر عوارض عبارتند از:

• توهم زدن
• تغییر غیرطبیعی فشار خون
• تهوع و استفراغ
• افزایش تعداد ضربان قلب
• سقط جنین در صورت بارداری
• مشکلات گوارشی متفاوت از جمله اسهال یا یبوست و نفخ

جوز هندی برای چه غذایی خوبه؟

جوز هندی یک ادویه خوش عطر است که بیشتر در دستور کیک و شیرینی پزی اسم آن را شنیده اید. اما عطر گرم و عمیق آن باعث محبوبیت و کاربرد بیشتر در انواع نوشیدنی یا حتی غذاها و دستور آشپزی ایرانی شده است. در ادامه لیست غذاها، نوشیدنی ها و کیک و شیرینی هایی که در آن از جوز هندی استفاده می شود را ببینید.

کاربرد در انواع غذاهای ایرانی:

• انواع غذاهای خورشتی مثل خورشت قیمه، فسنجون، یا خورشت های گوشتی – بیشتر برای ایجاد عطر گرم و عمیق به غذا استفاده می شود.
• در انواع غذاهای کبابی و گوشتی مثل کباب گوشت، قورمه، خوراک گوشت قرمز یا گوشت مرغ
• در تهیه انواع کوکو ها شامل کوکو سبزی، کوکو سیب زمینی، و سایر کوکو ها برای عمق بخشیدن به طعم
• در پوره سیب زمینی، سس سفید یا غذاها و شیرینی های خامه دار برای ایجاد عطر دلپذیر

کاربرد در انواع نوشیدنی ها:

• در ترکیبات اصلی نوشیدنی های گرم مثل شیرگرم، چای کرک، چای ماسالا و..
• به عنوان افزایش دهنده عطر نوشیدنی های گرم مثل قهوه، چای سیاه (یک رنده روی لیوان نوشیدنی خود اضافه کنید)

کاربرد در شیرینی و دسرها

• در انواع کیک ها، کوکی ها، کلوچه ها و کیک های ادویه ای
• در تهیه دسرهایی مثل فرنی، شیر برنج، فرنی نارگیل و غیره
• در تهیه پای سیب، پای کدو حلوایی، کیک هویج و دسرهای پاییزی

ترکیب با سایر ادویه ها

از ترکیب جوزهندی با دارچین برای تهیه انواع شیرینی ها، فرنی و بعضی خورشت ها استفاده می شود. یا برای اضافه کردن عمق بیشتر در غذاهای گوشتی و دسرهای سنگین از ترکیب میخک و جوز هندی و یا از ترکیب هل و جوزهندی برای ایجاد یک عطر متعادلی در دسرهای ایرانی یا هندی استفاده می شود.

مقدار مصرف جوز هندی در غذا

در آشپزی غذاهای ایرانی، دقت کنید که از این ادویه به مقدار بسیار کمی (نهایت یک رنده در مراحل پایانی پخت خورشت) استفاده کنید تا عطر آن به عطر متعارف غذاهای ایرانی غالب نشود. مقدار مصرف جوز هندی برای غذاهای 4 تا 6 نفره، تهیه شیرینی و کیک و دسر و یا انواع نوشیدنی معمولا 8/1 قاشق چای خوری یا همان یک رنده روی غذا است.

اگر از این ادویه به مقدار زیاد استفاده کنید، علاوه بر غلبه عطر قوی و بسیار گرم آن به غذا، طعم تلخی هم به آن اضافه می شود و مصرف زیاد آن عوارض جدی هم برای سلامتی دارد.

توصیه می شود که این ادویه را به صورت پودر تهیه نکنید (دقت کنید که جوزهندی با پودر ریشه جوز متفاوت است) و به صورت تازه بر روی غذا رنده کنید تا عطر قوی تر و باکیفیت تری به غذای خود اضافه کنید.

 تفاوت ریشه جوز با جوز هندی

ریشه جوز یا خسرودار در واقع ریشه خشک شده درخت جوز هندی است که رنگ قهوه ای سرخ مانندی همراه با طعم تند، شیرین و کمی تلخ دارد. این ادویه ظاهری شبیه چوب زنجبیل دارد، اما معمولا به صورت پودر شده در بازار ارائه می شود. در مقابل، جوز هندی میوه اصلی همین گیاه است که مانند یک دانه سخت است و عطر و خواص آن نسبت به ریشه جوز چندین برابر بیشتر است. دقت کنید که قیمت جوز هندی نسبت به ریشه جوز خیلی بیشتر است، پس هیچ وقت این ادویه را به صورت پودر شده تهیه نکنید، چون تا حد زیادی احتمال تقلب در این ادویه وجود دارد.

شما از این ادویه در چه غذایی استفاده می کنید؟

اجازه بدهید که با شما صادق باشیم، تعداد خیلی کمی از خانم های ایرانی ادویه جوز هندی و تاثیر فوق العاده آن بر غذاهای ایرانی را می شناسند، اما با یک بار امتحان کردن همه عاشق طعم و عطر گرم آن می شوند. این ادویه تاثیر بسیار زیادی بر عمق عطر و طعم غذا دارد و اکثرا در آشپزی ها و شیرینی پزی های حرفه ای از آن استفاده می شود.

در بخش دیدگاه ها به ما بگویید که آیا شما هم از این ادویه در تهیه غذای خود استفاده کرده اید؟ عطر و طعم آن را دوست داشتید؟

سوالات متداول